Ο Πρόεδρος του ΣΜΕ στον χαιρετισμό που έκανε στο 80ο Συνέδριο της ΠΕΣΕΔΕ, στο οποίο κλήθηκε να συμμετάσχει παρουσία της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Υποδομών Μεταφορών έθεσε τα εξής:
-
Την αναγκαιότητα σύνταξης ενός εθνικού πλαισίου διαχείρισης Δημοσίων Συμβάσεων κάτω των ορίων της ΕΕ.
-
Την αναγκαιότητα άμεσης ενεργοποίησης της εταιρείας για την κοστολόγηση των Δημοσίων Έργων.
-
Εξέφρασε την ικανοποίηση για την προωθούμενη αναμόρφωση της ΠΔ71/2019 στην οποία δεσμεύτηκε η πολιτική ηγεσία του υπουργείου.
Αναλυτικά η τοποθέτηση – χαιρετισμός του προέδρου του ΣΜΕ Αργύρη Πλέσια.
Αγαπητέ πρόεδρε της ΠΕΣΕΔΕ,
Κύριε Υπουργέ, εκπρόσωποι φορέων,
Αγαπητοί συνάδελφοι
Θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για την τιμή που μας κάνατε να μας καλέσετε και να μας δώσετε βήμα και λόγο στο συνέδριο που οργανώνει η ΠΕΣΕΔΕ, ένας φορέας που αποτελεί σημαντικό τμήμα του συστήματος παραγωγής δημοσίων έργων στη χώρα μας, ένα φορέα που εκφράζει το μικρομεσαίο τεχνικό δυναμικό, ένα φορέα που εκφράζει την περιφέρεια.
Δεν επικαλούμαι την θέση του προέδρου του Συλλόγου Μελετητών Ελλάδας, του ΣΜΕ αλλά την ιδιότητα μου σαν μελετητής και την αγωνία μου σαν επαγγελματίας. Από την επαγγελματική μου πορεία διδάχτηκα ότι το κάθε έργο είναι μία αλυσίδα ενεργειών, μία αλυσίδα που ενώνει το γραφείο της μελέτης, το εργοτάξιο, το γραφείο της διοίκησης, την επίβλεψη της ποιότητας και στην αλυσίδα αυτή είμαστε κρίκοι συνεργασίας, είμαστε ομάδα και όχι αντίπαλοι αν και αρκετές φορές λειτουργούμε σαν να είμαστε.
Η ανάγκη εισαγωγής κριτηρίων βιωσιμότητας [Περιβαλλοντική, Οικονομική και Κοινωνική]. Εισάγει πρόσθετες απαιτήσεις και επιβάλει την ισχυροποίηση της αλυσίδας.
Είμαι σήμερα εδώ στο βήμα που μου δίνετε να θέσω προβλήματα που θεωρώ ότι είναι κοινά και για τα οποία μπορούμε και πρέπει να αναπτύξουμε συνέργειες, θέματα για τα οποία πρέπει να κινήσουμε τα αισθητήρια της Πολιτείας για την επίλυσή τους.
Θα μου επιτρέψετε να είμαι ευθύς και αιχμηρός με συγκεκριμένες αναφορές και παραδείγματα. Σήμερα το σύστημα παραγωγής δημοσίων έργων βρίσκεται σε μια δυσχερή κατάσταση, το σύστημα δεν πάσχει απλώς , το σύστημα δυσλειτουργεί δομικά. Αν δεν το πούμε καθαρά και δεν το αναγνωρίσουμε με ειλικρίνεια δεν πρόκειται να το αλλάξουμε ποτέ.
Έχουμε ένα θεσμικό πλαίσιο εδώ και δέκα χρόνια το οποίο συνεχώς “μεταρρυθμίζεται”, “εκσυγχρονίζεται” ή “ψηφιοποιείται” όλα σε εισαγωγικά για να γίνει αποτελεσματικότερο, καλύτερο και να βελτιώσει το παραγόμενο έργο. Στην πράξη όμως έχουμε ένα θεσμικό πλαίσιο που όλοι προσπαθούμε να μην το εφαρμόσουμε με διάφορες διαδικασίες παράκαμψής του.
-
Το καθεστώς των απευθείας αναθέσεων, τα γνωστά 30άρια ή 60άρια για τους περιφερειακούς μικρομεσαίους φορείς,
-
Η διαχείριση έργων μέσα από τους αναπτυξιακούς οργανισμούς
-
Το καθεστώς υλοποίησης με διαδικασίες παραχώρησης και ΣΔΙΤ σε ένα κλειστό κύκλο παρόχων για τους κεντρικούς φορείς της κυβέρνησης
έχει οδηγήσει πρακτικά στην μη εφαρμογή των κανονικών διαδικασιών σε ποσοστό της τάξης του 80% ως προς τον αριθμό των συμβάσεων και σε ποσοστό ανώτερο του 85% ως προς τους προϋπολογισμούς. Σαν μελετητική εταιρεία έχουμε πλέον πολλούς μήνες να ετοιμάσουμε φάκελο προσφοράς για συμμετοχή σε διαδικασία κανονικού διαγωνισμού.
Οι παρεμβάσεις εμβαλωματικού τύπου αποτελούν επίσης κανόνα επιτείνοντας την δυσλειτουργία και την αναποτελεσματικότητα του συστήματος. Πρόσφατο παράδειγμα αποτελούν οι Αναπτυξιακοί Οργανισμοί, οι οποίοι σχεδιάστηκαν σαν διαδικασίες bypass του 4412 και οι οποίοι τώρα που άρχισαν να παράγουν αποτελέσματα, κατατάχθηκαν στους φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, χάνοντας το βασικό πλεονέκτημα της ευελιξίας που είχαν. Δεν ξέρω (αν και μπορώ να εκτιμήσω) την σκοπιμότητας της ρύθμισης ΞΕΡΩ ΟΜΩΣ την βαθύτερη αιτία της αστοχίας του θεσμικού πλαισίου και η οποία κατά την άποψή μου είναι η χρήση του ίδιου συστήματος για την διαχείριση ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ τόσο ως ΠΡΟΣ ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ, όσο και προς το είδος. Η διαχείριση συμβάσεων λίγων χιλιάδων και εκατοντάδων εκατομμυρίων με τον ίδιο τρόπο απλά είναι εθελοτυφλισμός
Η αναγκαιότητα υλοποίησης βιώσιμων υποδομών που απαιτεί αλλαγή νοοτροπίας, απαιτεί προσαρμογή διαδικασιών, απαιτεί ισχυροποίηση ποιοτικών χαρακτηριστικών δεν εννοείται από ένα ασταθές πλαίσιο.
ΘΕΩΡΩ επίκαιρη τώρα όσο ποτέ την πρόταση του ΣΜΕ και των μελετητικών φορέων της χώρας για την δημιουργία ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΣΜΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ για την διαχείριση ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ αξίας κάτω των ορίων της ΕΕ. Η πρόταση τεκμηριώνεται και από την Ειδική Έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου που δόθηκε στη δημοσιότητα τον Νοέμβριο του 2023
Πιστεύω ότι το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών εάν προχωρήσει σε μία τέτοια αναμόρφωση του θεσμικού πλαισίου για τις ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΤΩ ΤΩΝ ΟΡΙΩΝ, θα συμβάλει τα μέγιστα στην βελτίωση των αναπτυξιακών δομών της χώρας με ιδιαίτερη έμφαση στα περιφερειακά χαρακτηριστικά αλλά κυρίως στην εφαρμογή ενός ενιαίου πλαισίου με κατάργηση ως μη αναγκαίων των bypass διαδικασιών.
Αγαπητοί σύνεδροι
Θέλοντας να είμαστε ειλικρινείς και να εισάγουμε τις ευθύνες του δικού μας χώρου θα θέσω μία συνολικότερη εικόνα που διαπερνά το σύστημα παραγωγής έργων καθώς το πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε σήμερα δεν είναι ούτε τεχνικό ούτε το χρηματοδοτικό αλλά βαθύτερα συστημικό.
Έχουμε μελέτες που σε πολλές περιπτώσεις δεν αποτυπώνουν την πραγματικότητα του έργου.
Έχουμε τιμολόγια που δεν συνάδουν με το πραγματικό κόστος της κατασκευής.
Έχουμε διαγωνισμούς με κυριαρχία της λογικής του φθηνότερου.
Η εισαγωγή της έννοιας και των απαιτήσεων της βιωσιμότητας δεν συνάδει με την λογική του “φθηνότερου έργου” και δυστυχώς έχουμε σημαντικό πρόβλημα στην ανάπτυξη αξιόπιστης και σύγχρονης κοστολόγησης έργων και ενεργειών.
Είναι εντυπωσιακό ότι παρότι έχει θεσμοθετηθεί προ ετών το Εθνικό Σύστημα Τιμολόγησης Τεχνικών Έργων και Μελετών και έχει προβλεφθεί η σύσταση φορέα με δομή εταιρείας Προδιαγραφών και Τιμολόγησης Τεχνικών Έργων και Μελετών, η Πολιτεία δεν προχώρησε στην ουσιαστική συγκρότηση του φορέα που θα λύσει μία πλειάδα προβλημάτων.
Εύχομαι και ελπίζω η σημερινή αναφορά μου να αποτελέσει μία χρήσιμη υπενθύμιση.
Κλείνοντας θα ήθελα να υπενθυμίσω άλλη μία σημαντική εκκρεμότητα της Πολιτείας, η οποία από το 2019 μέχρι σήμερα για περισσότερο από 6 χρόνια δεν έχει επιλυθεί και αναφέρομαι στα Μητρώα Τεχνικών Έργων και στο σχετικά πρόσφατο ενεργοποιηθέν ΟΠΣ – ΜΗΤΕ.
Προσωπικά αλλά και σαν ΣΜΕ θεωρώ ότι πρέπει να υπάρχουν Μητρώα, από θέση αρχής ως συστήματα διασφάλισης του εργοδότη για την ποιότητα του παρεχόμενου προϊόντος, η διατήρηση όμως των στρεβλώσεων που έχει εισάγει το σύστημα που θεσμοθετήθηκε το 2019 με οδηγεί να θεωρώ ότι είναι προτιμότερη η κατάργησή τους.
Είναι θετικό ότι η σημερινή πολιτική ηγεσία του Υπουργείου έχει κατανοήσει πλήρως τα προβλήματα που υπάρχουν και κινείται στην κατεύθυνση ουσιαστικής αναμόρφωσης του συστήματος των ΜΗΤΕ για τους μελετητές.
Ολοκληρώνοντας θεωρώ ότι η χώρα δεν χρειάζεται περαιτέρω αποσπασματικές παρεμβάσεις και θεραπείες αλλά την χάραξη μίας συνεκτικής και με καθορισμένους ρόλους εθνικής φιλοσοφίας - πλαίσιο για τις δημόσιες υποδομές με αξιόπιστα δεδομένα, λειτουργικά συστήματα, καθαρούς κανόνες και σεβασμό σε όλους τους κρίκους της αλυσίδας που είπα στην αρχή.
Συνδέοντας μάλιστα κύριε Πρόεδρε την σημαντική θεματική που εισάγει η ΠΕΣΕΔΕ για τις βιώσιμες υποδομές είναι η παραπάνω ανάγκη επιτακτική γιατί ο χρόνος χάνεται.
Μελετητές και κατασκευαστές μπορούμε και πρέπει να είμαστε σύμμαχοι και συνοδοιπόροι στην προσπάθεια αυτή γιατί αν δεν αλλάξουμε το σύστημα θα συνεχίσει η παραγωγή των ιδίων προβλημάτων.